ناصر الدين انصارى قمى
383
اختران فقاهت ( فارسى )
استقبال كمنظير مردم به شهر آمد . « 1 » در اين سفر وى به استفتائات بسيارى پاسخ گفت ، و رسالهاى جداگانه در جواب پرسشهاى شاه قاجار تأليف داد . حتى - بنا به گفتهء برخى - وى به مظفر الدين شاه دستور داد تا شارب بلندش را كوتاه كند . و خلاصه ، سفر ايشان مايهء عزت ، سربلندى دين و ترويج آيين بود . « 2 » ويژگيهاى اخلاقى به گفتهء علامه مدرس خيابانى : وى مصداق كامل مضمون حديث : « مطيع لمولاه مخالف لهواه حافظ لدينه صائن لنفسه بود ، و در تأدب به آداب دينيه حاوى قدح معلى ، به فضايل نفسانيه متحلى ، از رذايل و اخلاق ذميمه متخلى ؛ و مراتب عاليهء علميه و عمليهء او مسلم يگانه و بيگانه ، و رفتار و اطوار او بعد از رياست تامه مانند ايام گذشته و پيش از رياست بود ، و اصلا تغييرى نكرد . . . . « 3 » به نوشتهء جعفر آل محبوبه : وى قامتى كوتاه ، رنگى سپيد و چشمانى كوچك داشت . عالمى متبحر ، فاضلى ماهر ، فقيهى اصولى ، محدثى لغوى و اديبى بزرگ بود . وى بلند همت ، زاهد ، متقى ، بردبار ، صبور ، عفيف ، قانع ، عزيز النفس ، خوش مجلس ، بذلهگو ؛ حافظ نوادر ، آثار و اخبار ، شناسابه انساب سادات و مقابر ايشان ، و آگاه به احوال آنان بود . سخنش كسى را خسته نمىكرد ، كم مىخورد ، اندكى مىخوابيد و به آرامى راه مىرفت . « 4 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 250 ؛ امين ، اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 151 . ( 2 ) . گفتار حضرت استاد آيت اللّه شيخ محى الدين مامقانى . ( 3 ) . مدرس خيابانى ، ريخانة الادب ، ج 3 ، ص 433 . ( 4 ) . آل محبوبة ، ماضى النجف و حاضرها ، ج 3 ، ص 253 ؛ مامقانى ، مخزن المعانى ، ص 231 .